Gội đầu là việc ai cũng làm, nhưng mỗi nguồn lại nói một kiểu: có nơi bảo gội mỗi ngày, có nơi bảo vài ngày một lần, có nơi bảo chỉ cần gội ở chân tóc. Bài này tổng hợp cách gội đầu đúng cách tại nhà theo khuyến cáo của Hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), NHS (hệ thống y tế công Anh) và một số bệnh viện. Bạn sẽ có quy trình 6 bước, bảng tần suất gội theo loại tóc, cách chọn dầu gội, dầu xả và các dấu hiệu nên đi khám.
Cách gội đầu đúng cách tại nhà theo từng bước
Nói ngắn gọn, gội đầu đúng cách là làm sạch da đầu bằng một lượng dầu gội vừa đủ, xoa nhẹ bằng đầu ngón tay, xả thật kỹ, dùng dầu xả cho thân và đuôi tóc rồi thấm khô bằng khăn, không chà mạnh. Số lần gội tùy loại da đầu, không có con số chung cho mọi người.
- Gỡ rối trước khi làm ướt. Tóc ướt yếu và dễ gãy hơn tóc khô, nên nếu tóc đang rối, hãy gỡ nhẹ bằng ngón tay hoặc lược răng thưa trước khi vào nước.[1] Gỡ từ đuôi lên. Xong khi lược đi qua tóc mà không bị vướng. Tóc xoăn, dày thì AAD gợi ý chải lúc đang có dầu xả trên tóc (bước 6) sẽ dễ hơn.[1]
- Làm ướt toàn bộ tóc bằng nước ấm vừa phải. Nước quá nóng dễ làm khô da đầu, nên chỉnh nước ở mức ấm dễ chịu trên da.[2] Xong khi tóc ướt đều tới tận chân tóc, nhất là vùng gáy và sau tai.
- Lấy lượng dầu gội vừa đủ và thoa lên da đầu. Lượng dùng theo hướng dẫn trên nhãn và độ dài, độ dày của tóc. Tạo bọt trong lòng bàn tay rồi đưa lên da đầu. AAD khuyên tập trung dầu gội ở da đầu, không thoa hết chiều dài tóc, để làm sạch dầu thừa, tế bào chết mà không làm thân tóc khô.[1] Xong khi bọt phủ đều da đầu.
- Xoa da đầu bằng đầu ngón tay, không dùng móng. Dùng phần thịt ở đầu ngón tay xoa nhẹ theo từng vùng.[3] Móng tay có thể làm trầy da.[4] Nếu tóc đang mỏng hoặc rụng, nên xoa nhẹ hơn nữa, vì động tác mạnh có thể kéo căng sợi tóc.[3] Thời gian giữ dầu gội trên đầu làm theo nhãn sản phẩm. Xong khi đã đi qua hết các vùng da đầu.
- Xả kỹ đến khi hết bọt. Để dòng nước mang bọt chảy qua thân tóc, không cần vò tóc. Theo AAD, dầu gội còn sót lại có thể làm da đầu ngứa, khô, bong vảy.[5] Xong khi nước chảy ra trong, tóc hết trơn bọt.
- Thoa dầu xả, xả lại và quấn khăn thấm khô. Tóc mảnh hoặc thẳng thoa dầu xả ở phần đuôi; tóc khô hoặc xoăn thoa cả chiều dài tóc (AAD).[1] Thời gian để dầu xả theo nhãn, rồi xả sạch. Sau đó quấn tóc bằng khăn hoặc áo thun để thấm nước, không chà khăn qua lại.[1] Xong khi tóc hết nhỏ nước.
Nếu cần sấy, dùng mức nhiệt thấp hoặc trung bình.[1] AAD cũng khuyên để tóc khô tự nhiên khi có thể và hạn chế máy sấy, máy duỗi, máy uốn.[6]
Nên gội đầu bao lâu một lần?
Không có con số chung. AAD cho rằng tần suất gội phụ thuộc vào việc tóc và da đầu nhanh bết, nhanh bẩn đến đâu.[1] Mức gợi ý theo AAD và Cleveland Clinic:
| Loại da đầu, tóc | Tần suất gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Da đầu dầu, tóc thẳng hoặc mảnh | Có thể gội mỗi ngày hoặc 1–2 ngày một lần[7] | Gội hằng ngày được nếu da đầu bết gây khó chịu. |
| Tóc khô, xoăn, dày | Gội khi cần, thưa hơn; ít nhất 2–3 tuần một lần[1] | Dầu từ da đầu khó đi dọc sợi tóc xoăn nên tóc dễ khô; gội quá nhiều dễ làm tóc giòn.[7] |
| Người ra nhiều mồ hôi, làm việc ngoài trời | Giữ lịch gội đều theo loại tóc, gội thêm khi da đầu bết dính | Ra mồ hôi không có nghĩa bắt buộc phải gội mỗi ngày.[7] |
Vì sao báo chí hay ghi những con số như 2–3 lần mỗi tuần? Đó là mức tham khảo cho số đông. Cleveland Clinic cũng nói tần suất còn đổi theo tuổi, độ dài tóc và việc tóc có nhuộm, uốn hay không.[7] Một bài trên VnExpress gợi ý: nếu nghi mình gội quá nhiều, hãy bớt một lần mỗi tuần hoặc giãn thêm một ngày; bác sĩ da liễu được dẫn trong bài khuyên giữ cách mới ít nhất một tháng rồi điều chỉnh tiếp.[8]
Ngược lại, gội quá thưa cũng có dấu hiệu. AAD lưu ý da đầu bong vảy có thể do gội chưa đủ thường xuyên, và Cleveland Clinic kể ngứa, đỏ, bong vảy là những dấu hiệu cho thấy có thể bạn gội chưa đủ.[1][9]
Chọn dầu gội và dầu xả theo loại tóc
AAD khuyên chọn sản phẩm ghi rõ dành cho loại tóc của bạn và dùng dầu xả sau mỗi lần gội.[1][6] Tiêu chí theo từng tình trạng:
- Da đầu dầu: chọn dầu gội dành cho da đầu dầu và tập trung gội ở chân tóc.[1] Dầu xả thoa ở đuôi tóc, như bác sĩ da liễu của Cleveland Clinic khuyên: dầu gội cho da đầu, dầu xả cho đuôi tóc.[7] Nếu dùng nhiều sản phẩm tạo kiểu, Cleveland Clinic gợi ý dùng dầu gội làm sạch sâu (clarifying) 1–2 lần mỗi tháng để loại bỏ phần tích tụ.[7]
- Tóc khô, xoăn: chọn dầu gội dịu nhẹ, vì có loại làm mất độ ẩm của tóc. Dùng dầu xả cho cả chiều dài tóc; có thể thêm dầu xả không cần xả lại (leave-in).[1]
- Tóc đã nhuộm hoặc uốn: tóc đã qua hóa chất yếu hơn, dễ chẻ ngọn và gãy.[7] AAD khuyên dùng dầu xả sau mỗi lần gội, giãn khoảng cách giữa các lần nhuộm, uốn và che tóc khi ra nắng bằng mũ rộng vành.[6]
- Có gàu: dùng dầu gội trị gàu bán ở nhà thuốc hoặc siêu thị, làm theo hướng dẫn trên nhãn.[10] Theo AAD, một số loại cần để trên da đầu vài phút trước khi xả.[10] Tóc xoăn, khô nên chỉ thoa loại này lên da đầu vì nó có thể làm khô tóc, sau đó dùng dầu xả như thường.[10] NHS gợi ý dùng thử tới khoảng 4 tuần để xem có đỡ không, và có thể phải thử hơn một loại.[11]
Sản phẩm nào làm da đầu ngứa, rát thì nên ngừng dùng (AAD).[5]
Những thói quen khi gội đầu nên tránh
Các lỗi hay gặp và cách sửa:
- Gãi da đầu bằng móng. Móng dễ làm trầy da.[4] Cách sửa: chỉ dùng phần thịt ở đầu ngón tay; nếu ngứa nhiều, xem mục đi khám bên dưới.
- Chà khăn mạnh lên tóc. AAD xếp đây là một trong các thói quen gây hại cho tóc.[6] Cách sửa: quấn khăn để thấm nước rồi để tóc khô tự nhiên.[6]
- Bỏ qua dầu xả. Dầu xả giúp tóc ẩm và dễ gỡ rối hơn.[6] Cách sửa: dùng sau mỗi lần gội, thoa đúng vùng theo loại tóc.[6]
- Vò dầu gội lên cả đuôi tóc. Cách sửa: chỉ xoa ở da đầu, để bọt tự chảy qua thân tóc khi xả.[6]
- Chải mạnh hoặc buộc chặt khi tóc còn ướt. Tóc ướt dễ tổn thương hơn.[3] Cách sửa: tóc thẳng để hơi khô rồi chải nhẹ bằng lược răng thưa; tóc xoăn chải khi còn ẩm. Khi buộc, buộc lỏng bằng dây có bọc vải, tránh kiểu kéo căng chân tóc.[6]
- Xả không kỹ. Dầu gội sót lại có thể gây ngứa, bong vảy.[5] Cách sửa: xả đến khi tóc hết trơn bọt.
Về nhiệt độ nước: nước nóng có thể làm khô da và da đầu (AAD), và tài liệu của Gloucestershire Hospitals (NHS) cũng nói giảm nhiệt độ nước có thể có ích.[2][3] Còn mẹo “xả nước lạnh ở cuối để khép biểu bì tóc” là kinh nghiệm phổ biến; trong các nguồn da liễu chúng tôi đã đọc chưa thấy khuyến cáo nào xác nhận. Cách an toàn là dùng nước ấm vừa phải, không quá nóng.
Khi nào nên đi khám da liễu?
Phần lớn trường hợp gàu không nguy hiểm, nhưng bạn nên đi khám bác sĩ da liễu, hoặc hỏi dược sĩ trước, khi gặp các mốc sau:
- Gàu không đỡ sau ít nhất 4 tuần dùng dầu gội trị gàu, hoặc gàu nhiều, da đầu rất ngứa (NHS).[11]
- Da đầu đỏ, sưng; có mảng bong vảy, ngứa ở mặt hoặc chỗ khác trên cơ thể (NHS).[11]
- Ngứa dữ dội, hoặc có nốt mủ trên da đầu (AAD).[5]
- Ngứa kéo dài mà không rõ nguyên nhân (AAD).[5]
- Tóc rụng thành mảng hói xuất hiện trong 1–2 ngày, rụng thành từng búi khi chải, hoặc bạn thấy lo vì tóc rụng nhiều (AAD, NHS).[12][13]
Bài này không thay cho chẩn đoán; bác sĩ sẽ khám để tìm nguyên nhân.
Kết luận
Gội đầu đúng cách xoay quanh 3 ý. Thứ nhất, dầu gội dành cho da đầu: xoa bằng đầu ngón tay, xả kỹ, để bọt tự làm sạch thân tóc. Thứ hai, dầu xả dành cho thân và đuôi tóc, dùng sau mỗi lần gội. Thứ ba, tần suất gội đi theo loại da đầu và tóc của bạn, không theo một con số chung.
Nếu bạn muốn có một buổi thư giãn cho vùng đầu, cổ và vai thay vì tự gội ở nhà, bạn có thể tìm hiểu dịch vụ gội đầu dưỡng sinh tại Bliss Spa Đà Nẵng.
Nguồn tham khảo
Số trong ngoặc vuông ở bài viết tương ứng với tài liệu dưới đây.
- Tips for healthy hair – American Academy of Dermatology (AAD). Hướng dẫn gội, xả và tần suất gội theo loại tóc. ↩
- Seborrheic dermatitis: Self-care – American Academy of Dermatology (AAD). Lưu ý nước nóng có thể làm khô da và da đầu. ↩
- Good hair care advice – Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust. Tờ hướng dẫn chăm sóc tóc cho người bệnh. ↩
- Lichen Simplex Chronicus (Neurodermatitis) – Cleveland Clinic. Khuyên dùng phần thịt đầu ngón tay thay vì móng để tránh làm trầy da. ↩
- 10 reasons your scalp itches and how to get relief – American Academy of Dermatology (AAD). Nguyên nhân ngứa da đầu và khi nào nên gặp bác sĩ da liễu. ↩
- 10 hair care habits that can damage your hair – American Academy of Dermatology (AAD). Các thói quen chăm sóc tóc gây hại và cách sửa. ↩
- How Often Should You Wash Your Hair? – Cleveland Clinic. Tần suất gội theo loại tóc và các yếu tố ảnh hưởng. ↩
- Gội đầu bao nhiêu lần mỗi tuần? – VnExpress Sức khỏe. Gợi ý điều chỉnh tần suất gội. ↩
- How Often Should you Wash your Hair? – Cleveland Clinic Newsroom. Dấu hiệu gội đầu chưa đủ. ↩
- How to treat dandruff – American Academy of Dermatology (AAD). Hướng dẫn dùng dầu gội trị gàu. ↩
- Dandruff – NHS. Tự xử lý gàu và khi nào nên đi khám. ↩
- Hair loss: Signs and symptoms – American Academy of Dermatology (AAD). Dấu hiệu rụng tóc đột ngột. ↩
- Hair loss – NHS. Khi nào nên đi khám vì rụng tóc. ↩

